België | Select other Country

30% meer kans op overlijden bij vitamine D-tekort

Onderzoekers hebben aangetoond dat er bij een laag vitamine D-gehalte 30% meer kans is om te overlijden aan kanker.


Dat is de conclusie van een Deens onderzoek dat werd gepubliceerd in het gerespecteerde wetenschappelijk tijdschrift, het British Medical Journal.

“We kunnen aantonen dat een laag vitamine D-gehalte op zichzelf schadelijk kan zijn. Dit verhoogt het sterftecijfer met 30 procent – en dat is alarmerend,” zegt Børge Nordestgaard, Klinisch Hoogleraar aan de Universiteit van Kopenhagen en hoofdgeneesheer in het Herlev Hospital. Hij heeft dit onderzoek onder andere in samenwerking met Dr. Shoaib Afzal uitgevoerd.

Hogere sterfte door Vitamine D-tekort
Volgens de Deense Gezondheids- en geneesmiddelenautoriteit is een vitamine D-gehalte van ten minste 50 nanomol per liter bloed aanbevolen. Dit nieuwe onderzoek toont aan dat een persoon met een vitamine D-gehalte van slechts 30 nanomol per liter, 40 procent meer kans heeft om aan kanker te overlijden dan iemand die wel het aanbevolen niveau heeft. Het totale sterftecijfer over alle lage niveaus ligt 30 procent hoger.

Volgens Professor Nordestgaard heeft men in deze studie voor het eerst een oorzakelijk verband tussen een tekort aan vitamine D en een verhoogde mortaliteit aangetoond.
“Dit is een geheel nieuwe ontwikkeling,” vertelt hij.

Via een speciaal genetisch onderzoek onder 96.000 deelnemende Denen aan het Herlev-Osterbro cohortonderzoek (een langlopende studie naar de gezondheid en sterfte van een grote groep personen in een bepaalde leeftijdscategorie) konden de onderzoekers van het Herlev Hospital en de Universiteit van Kopenhagen dit oorzakelijk verband aantonen. In de conclusies van dit onderzoek is gecorrigeerd voor factoren als roken, alcoholgebruik, gewicht, bloeddruk en bewegingspatroon. Voorts is bij 30.000 van de deelnemers aan de studie het vitamine D-gehalte bepaald. Alle deelnemers zijn gedurende een periode van maximaal 19 jaar gevolgd.

Eerdere studies waarin artsen alleen grote populatiegroepen bestudeerden, hebben aangetoond dat mensen met een laag vitamine D-gehalte vaak sneller overlijden.
Wetenschappers hebben hiervoor echter nooit een oorzaak-gevolgrelatie kunnen vaststellen. Is de verhoogde mortaliteit het gevolg van ziekten die lage vitamine D-gehalten veroorzaken? Of veroorzaken de lage vitamine D-gehalten ziekten die vroegtijdige sterfte tot gevolg hebben? Of is het een derde mogelijkheid; zijn het aspecten zoals te veel roken, ongezonde eetgewoonten, gebrek aan beweging en zonlicht die deze ziekten, de vroegtijdige sterfte en de lagere vitamine D-gehalten veroorzaken?

Zon en vette vis
“Misschien klinkt het allemaal wat technisch, maar het is zeer relevant omdat dit in het verleden niet helder was. Desondanks gebruikten grote groepen mensen in het verleden vitamine D-supplementen. Dat is echter alleen zinvol als er een direct oorzakelijk verband is, en een laag vitamine D-gehalte daadwerkelijk ziektes veroorzaakt die tot vroegtijdige sterfte leiden. Met ons onderzoek hebben wij dit verband aangetoond,” legt Børge Nordestgaard uit.

“Wat we echter nog steeds niet weten is hoeveel vitamine D we nodig hebben en waarvan deze afkomstig moeten zijn. Hoewel het voor de hand liggend lijkt, weten we niet of supplementen de ideale oplossing zijn. Ons onderzoek bewijst alleen dat een laag vitamine D-gehalte op zich gevaarlijk is. Verder onderzoek zal moeten aantonen hoe we dat probleem het beste kunnen aanpakken.”

Professor Lars Rejnmark van de afdeling Endocrynologie van Aarhus University Hospital, een van de toonaangevende Deense onderzoekers op het vlak van vitamine D-tekort, noemt deze nieuwe studie “belangwekkend en een bevestiging van het belang van vitamine D voor de gezondheid.”

“Het toont aan dat mensen die genetisch bepaald voldoende vitamine D in hun bloed hebben, langer leven. Helaas geeft de studie geen antwoord op de vraag of vitamine D-supplementen onze gezondheid kunnen verbeteren en ervoor kunnen zorgen dat wij langer leven,” vertelt hij.

De zon is onze belangrijkste bron van vitamine D, maar ook uit vette vis, eieren, vlees en zuivelproducten kunnen we een bepaalde hoeveelheid van deze vitamine halen. Verder is vitamine D verkrijgbaar in de vorm van voedingssupplementen.
De Deense Gezondheids- en geneesmiddelenautoriteit adviseert het gebruik van vitamine D-supplementen voor personen ouder dan 70 jaar, zwangere vrouwen, kinderen tot twee jaar, mensen die te weinig aan zonlicht worden blootgesteld en mensen met een donkere huidskleur.

Hoewel gedurende de winterperiode bijna 500.000 Denen lijden aan wat als een “substantieel vitamine D-tekort” wordt beschouwd, acht professor Lars Rejnmark het niet noodzakelijk dat de Deense gezondheidsautoriteiten hun aanbevelingen ten aanzien van supplementen zouden moeten aanpassen. Er is geen afdoend wetenschappelijk bewijs is dat supplementen een oplossing zouden bieden en zeker niet voor mensen in perfecte gezondheid.

Het British Medical Journal acht het Deense onderzoek dermate belangwekkend dat zij in een redactioneel commentaar stelt dat het onderzoek “goed is opgezet en uitgevoerd, maar dat er potentiële beperkingen zijn” en men voorzichtig moet zijn overmatig belang aan de conclusies te hechten.

“De bekende constatering dat er verder onderzoek nodig is om deze bevindingen te staven, is ook hier van toepassing,” aldus het redactioneel commentaar.
(Dit artikel is een vertaling van de Engelse vertaling van het artikel “For Lidt D-vitamin er Livsfarligt” uit Politiken, 18 nov. 2014)